AFAD ve Kandilli Deprem Listesi Nasıl Okunur?

Nesim Razon, bağımsız Android geliştiricisi

Son depremler listesi küçük rakamlarla doludur ve bunları yanlış okumak kolaydır. Bu rehber Son Depremler listesindeki tek bir satırı parça parça açıklıyor; arkasındaki iki kaynağı, filtreleri, haritayı ve istatistik ekranını anlatıyor ve AFAD ile Kandilli'nin neden her zaman aynı sonucu vermediğini gösteriyor. Böyle bir listenin ne olmadığını da açıkça söylüyor.

Listedeki bir satırı okumak

Her satır, kaydedilmiş tek bir depremdir. Solda büyüklüğü gösteren renkli bir kare vardır, örneğin 3,4. Ortada kalın yazıyla yer adı, onun altında daha küçük yazıyla ek yer bilgisi satırı, en altta da depremin ne kadar önce olduğu ve kilometre cinsinden derinliği görünür. Sağda saat yer alır: bugün olduysa yalnızca saat ve dakika, daha önceyse tarih ve saat.

Gösterilen saat telefonunun saat dilimine çevrilir; kendin bir hesap yapman gerekmez. Liste en yeni deprem en üstte olacak şekilde sıralanır. Detay ekranını açmak için herhangi bir satıra dokun.

Okurken üç şeye bakmak işini kolaylaştırır. Önce büyüklüğe bak: renkli karedeki sayı depremin boyutunu anlatır. Sonra derinliğe bak: kilometre cinsinden verilir ve depremin yeryüzünün ne kadar altında başladığını gösterir. Son olarak zamana bak: bir deprem birkaç dakika önce olduysa, kaynak onu henüz güncellemiş olmayabilir.

Renkler ne anlama geliyor?

Renkli kare, tek bir rakam okumadan önce bile listenin genel görünümü hakkında fikir verir. Uygulama dört renk kullanır:

• Yeşil: büyüklük 3'ün altında.
• Sarı: 3 ve üzeri, 4'ün altında.
• Turuncu: 4 ve üzeri, 5'in altında.
• Kırmızı: 5 ve üzeri.

Aynı renkler haritada ve istatistikte de kullanılır. Yalnızca depremleri büyüklüğe göre ayırırlar. Depremin hissedilip hissedilmediği ya da bir hasar olup olmadığı hakkında hiçbir şey söylemezler.

İki kaynak: AFAD ve Kandilli

Listenin üstündeki bir anahtarla AFAD ile Kandilli arasında seçim yaparsın. AFAD, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'dır ve uygulama onun herkese açık deprem servisini okur. Kandilli, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'dür ve uygulama onun herkese açık son depremler listesini okur. Uygulama iki kurumla da bağlantılı değildir; veriler doğrudan onlardan gelir.

İki kaynak yerleri farklı anlatır. AFAD il, ilçe ve mahalle bilgisi verir; bu yüzden bir satırda ilçe ve il adı, altında da mahalle ya da deniz ve uzaklık notu görünebilir. Kandilli her olay için tek bir yer adı verir. Kapsamları da farklıdır: Kandilli yalnızca son 500 depremi yayınlar, bu da yaklaşık bir haftadır; AFAD ise daha uzun bir dönemi gösterebilir. Kandilli'yi 24 saatten uzun bir aralıkla seçtiğinde uygulama bu sınır hakkında kısa bir not gösterir.

Zaman aralığı ve büyüklük filtreleri

Kaynak anahtarının altında iki sıra seçenek vardır. Birinci sıra zaman aralığını belirler: 24 saat, 7 gün ya da 30 gün. İkinci sıra en küçük büyüklüğü belirler: tümü, 2+, 3+, 4+ ya da 5+. Büyüklük filtresi o değeri ve üstünü gösterir; yani 3+ içinde 4 ve 5 de vardır. Listenin üstündeki sayaç, seçimine uyan kaç deprem olduğunu söyler.

Son seçimlerin hatırlanır; uygulama bir sonraki açılışta aynı listeyle gelir. Yenilemek için listeyi aşağı çek. Bağlantı koparsa uygulama bir ileti gösterir ve elindeki listeyi korur. Filtrene uyan hiçbir şey yoksa bu filtrede deprem olmadığı yazar; bu bir sonuçtur, hata değildir. Aralığı genişletmek ya da büyüklüğü düşürmek olağan çözümdür.

Küçük bir ipucu: önce 24 saat ve tümü seçeneğiyle başla, sonra listeyi daraltmak için büyüklüğü yükselt. Böylece önce genel resmi, sonra daha güçlü depremleri görürsün. Kaynağı değiştirdiğinde aynı filtreler korunur; bu da aynı koşullarda iki kurumun listesini yan yana karşılaştırmanı kolaylaştırır.

Detay ekranı

Bir satırı açınca en üstte konumu gösteren küçük bir harita, daha büyük bir büyüklük rozeti, yer adı ve depremin ne kadar önce olduğu görünür. Altında beş satırlık bir kart vardır: parantez içinde türüyle birlikte büyüklük, kilometre cinsinden derinlik, tam tarih ve saat, koordinatlar ve kaynak. Alttaki iki düğmeyle depremi kaynağıyla birlikte metin olarak paylaşabilir ya da konumu harita uygulamanda açabilirsin.

Büyüklüğün yanındaki parantez içindeki türe dikkat et. Hangi tür büyüklüğe baktığını, örneğin ML, Mw ya da MD olduğunu söyler; aynı deprem iki kaynakta farklı türle yer alabilir. Kandilli için uygulama, varsa ML değerini, yoksa Mw ve sonra MD değerini gösterir.

Genel harita ve istatistik ekranı

Üstteki harita simgesi, mevcut listendeki bütün depremlerin haritasını açar. Her deprem, büyüklüğüne göre renklendirilmiş bir noktadır. Büyüklüğünü, yerini ve saatini gösteren küçük bir kart için bir noktaya dokun, detay ekranını açmak için de karta dokun. Harita en fazla en son 1000 depremi çizer; daha fazlası olduğunda bir etiket bunu söyler.

İstatistik simgesi, aynı filtrelenmiş listenin özetini açar. Toplam sayıyı, en güçlü depremi, bir çubuk grafiği ve büyüklüğe göre dağılımı gösterir. Çubuk grafik 24 saat seçiliyse saatlik, daha uzun aralıklarda günlük deprem sayısını verir. Ayrıntı için bir çubuğa dokun. Dağılım 2'nin altı, 2 ile 3, 3 ile 4, 4 ile 5 ve 5 ve üzeri aralıklarını kullanır. İstatistikler filtrelerini izlediği için kaynağı, aralığı ya da büyüklüğü değiştirmek bütün rakamları değiştirir. Bu ekranı bir bölgenin ne kadar hareketli olduğunu kabaca görmek için kullanabilirsin, ama sayıların kaynağın yayımladığı kayıtlara dayandığını unutma.

İki kurum neden farklı sonuç verebilir?

AFAD ile Kandilli'nin aynı deprem için biraz farklı değerler göstermesi normaldir. Her kurum kendi istasyonlarını ve yöntemlerini kullanır, farklı bir büyüklük türü bildirebilir ve incelemenin farklı bir aşamasında yayın yapabilir. Onda birler düzeyindeki bir fark, birinin yanlış olduğu anlamına gelmez. İki kayıt zaman ve yer olarak birbirine yakınsa, neredeyse kesinlikle aynı olaydır.

Rakamlar ilk yayından sonra da değişebilir. İlk çözüm çoğu zaman hızlıca hesaplanır ve kurumlar sonradan yeri, derinliği ve büyüklüğü revize edebilir. Bu yüzden bir gün sonra açtığın liste, ilk gördüğünden farklı olabilir. Kandilli'nin kendi listesinde her satırda ilksel mi yoksa revize mi olduğunu gösteren bir not bile bulunur. Daha ayrıntılı bir açıklama için Son Deprem Verileri Nereden Geliyor? AFAD, Kandilli, USGS yazımızı oku. Büyüklüğün insanların hissettiğinden nasıl ayrıldığını görmek için Deprem Büyüklüğü ile Şiddeti Arasındaki Fark Nedir? yazısına bak.

Uygulama ne değildir?

Son Depremler, daha önce kaydedilmiş depremleri listeler. Bir erken uyarı sistemi değildir. Veriler kurumlara depremden dakikalar sonra ulaşır ve uygulama onları ancak ondan sonra gösterebilir. Depremleri tahmin etmez, güvenlik talimatı vermez ve AFAD ya da Kandilli ile bağlantılı değildir. Uygulama konum izni istemez ve hesap gerektirmez.

Resmî bilgi ve uyarılar için AFAD'ı takip et. Listeyi ne olduğunu görmek, iki kaynağı karşılaştırmak ve bölgendeki küçük depremleri izlemek için kullan. Uygulama Android ve iPhone için mevcuttur ve Türkçe ile İngilizce çalışır.